Platen opbergen: platenkast, systeem en maat

Zet platen rechtop, zoals boeken, maar klem ze niet tegen elkaar. Een rij die te los staat valt om, een rij die te strak staat beschadigt de hoezen. Gebruik een stevige kast met tussenschotten zodra de rij lang wordt.

Houd ze weg bij een radiator, uit direct zonlicht en van een vochtige buitenmuur af. Karton en vinyl kunnen slecht tegen schommelende temperatuur en vocht.

Plat opstapelen is de ene manier die altijd fout gaat. Het gewicht van de bovenste platen drukt de onderste in hun hoezen, de hoezen krijgen ringen en de platen zelf kunnen na een warme zomer kromtrekken. Schuin laten leunen tegen een muur is de tweede: een plaat die weken onder een hoek staat, neemt die hoek aan. Rechtop, met steun aan beide kanten, is het hele geheim.

Een lp-hoes is ongeveer 31,5 bij 31,5 centimeter. Een vak moet dus minstens 33 centimeter hoog en diep zijn, en dat is precies waarom de bekende kubuskast met vakken van 33 centimeter de standaard is geworden: hij past, hij is goedkoop en hij staat in elke tweede platenverzameling. In één vak van 33 centimeter breed passen zo'n 50 tot 60 platen, afhankelijk van hoeveel dubbelalbums en buitenhoezen erbij zitten. Een kast met vier vakken is dan goed voor ongeveer 200 platen, acht vakken voor 400.

Let op twee dingen. Het eerste is de plank: honderd platen wegen ruim twintig kilo, en een lange plank zonder tussenschot zakt door en klemt de hoezen. Kies een kast met vakken of zet om de zestig centimeter een schot. Het tweede is de diepte: een kast van 30 centimeter laat de hoezen uitsteken, en dat is wat ze beschadigt.

Welke kast bij welke collectie past, en wat elk type kost, staat in de gids over een platenkast kopen. Wie een stap verder wil, kijkt naar kasten die speciaal voor platen gemaakt zijn, met vakken waarin de platen iets naar voren gekanteld staan zodat je ze als in een platenbak kunt doorbladeren. Ze kosten een veelvoud van een kubuskast en zijn de moeite waard als je vaak zoekt in plaats van pakt. Voor de meeste woonkamers is de kubuskast, goed gevuld en op de goede plek, precies genoeg.

Alfabetisch is handig, maar nergens voor nodig. Je kunt ook een bakje maken voor wat je deze maand wilt draaien en de rest op artiest of genre zetten. Met zo'n zichtbare selectie liggen niet steeds dezelfde vijf platen bovenop.

Houd nieuwe aankopen even apart tot je ze hebt geluisterd en schoongemaakt. Dan verdwijnt een plaat niet meteen in de massa en weet je later nog waarom je hem kocht.

Tussenschotten van stevig karton of kunststof, iets hoger dan de platen, maken elk systeem bruikbaar: ze houden een rij rechtop als een vak half leeg is, en ze markeren waar een letter of genre begint zonder dat je hoeft te zoeken. Hoe je een collectie van honderd platen het beste indeelt, staat in de gids over je eerste honderd platen ordenen.

Vinyl begint bij ongeveer 40 graden zacht te worden, en de temperatuur boven een radiator of achter een raam op het zuiden komt daar in de zomer moeiteloos bij. Een plaat die kromtrekt, is niet meer recht te krijgen. Zet de kast dus aan een binnenmuur, uit de zon, en niet naast de verwarming. Een zolder of garage met grote temperatuurverschillen is het slechtst denkbare magazijn.

Vocht is de tweede vijand, en die valt op het karton. Een vochtige buitenmuur of een kelder maakt hoezen slap en laat ze schimmelen, en dat ruik je jaren later nog. Een woonkamer met een normale luchtvochtigheid is prima; dat is ook waar je de platen draait, dus daar horen ze ook te staan.

Buitenhoezen helpen bij kwetsbare hoezen en bij platen die je vaak vastpakt. Gebruik ze gericht. Je collectie blijft een gebruiksvoorwerp en hoeft niet in plastic te verdwijnen.

Een goede kast, nette binnenhoezen en een vaste plek doen meer dan een la vol accessoires. Juist doordat het simpel blijft, houd je het vol.

Wat elke plaat wel verdient, is een goede binnenhoes. De papieren hoes uit de fabriek geeft vezels af en laadt de plaat statisch op; een antistatische binnenhoes van polyethyleen of gevoerd papier kost een paar dubbeltjes per stuk en houdt een schoongemaakte plaat schoon. Bewaar de originele binnenhoes erbij als hij bedrukt is, plat in de buitenhoes naast de plaat, zodat het album compleet blijft.

Buitenhoezen van polyethyleen zijn zacht en goedkoop, buitenhoezen van polypropyleen zijn stijver en helderder. Allebei beschermen ze de hoes tegen ringen en schuren, en allebei laten ze de plaat iets dikker worden, dus reken op tien procent minder platen per vak. Zet de opening van de buitenhoes naar boven of naar achteren, nooit naar voren, anders glijdt de plaat eruit bij het pakken.

Singles van 7 inch zijn ongeveer 18 centimeter en verdwijnen in een lp-vak achter de grote hoezen. Geef ze een eigen bak of doos van 19 centimeter diep, rechtop en met een tussenschot, dan blijven ze vindbaar en staan ze niet te wiebelen. Voor 10-inchplaten van 25 centimeter geldt hetzelfde: apart, of vooraan in een vak met een schot erachter zodat ze niet naar achteren zakken.

Boxsets en dikke dubbelalbums met een uitklaphoes nemen de ruimte van drie tot vijf gewone platen in en zijn zwaar. Zet ze aan het begin of einde van een vak tegen het schot, niet midden in een rij, waar ze de platen ernaast schuin drukken. Een uitklaphoes die je vaak opent, is bij uitstek een kandidaat voor een buitenhoes, want de vouw scheurt het eerst.

Een volle kast is geen reden voor een tweede kast, het is een reden om even te kijken wat erin staat. Platen die je in twee jaar niet hebt gedraaid, kunnen in een doos op een droge, koele plek, rechtop en in blokken van hooguit dertig, zodat de doos te tillen blijft. Wat je daarna nog mist, haal je terug; wat je niet mist, mag weg. Een collectie die past in de kamer waar je luistert, wordt vaker gedraaid dan een collectie die de kamer overneemt.

Groeit hij toch door, zet dan een tweede kubuskast naast of op de eerste in plaats van een andere kast erbij: dezelfde vakmaat, dezelfde diepte, en het systeem loopt gewoon door.